کد خبر:56573 تاریخ انتشار : 1395/9/1-6:40:18
در گفتگوي با مسئوول هيئت ابوتراب استان کرمانشاه
هنرتعزيه‎ در‎ کرمانشاه‎ مغفول‎ مانده ‎است
مسئوول هيئت ابوتراب استان کرمانشاه گفت: فلسفه وجودي هيئت ما نيز همانند ديگر هيئات مذهبي تبليغ و اعتلاي فرهنگ پربار اسلام راستين و تبلور حيات معنوي و ترويج شاخص‌هاي اعتقادي تعيين شده و تلاش در جهت احياء و اشاعه معارف فرهنگ و تاريخ تشيع است. ما بر اين عقيده هستيم که پيام مورد تبليغ در جامعه ديني مي‌بايست علاوه بر تناسب با فرهنگ و آموزه‎هاي ديني جامعه و برخورداري از صراحت و گويايي لازم از مشخصه‎ها و ويژگي‎هاي يک اثر هنري برخوردار باشد.
لینک کوتاه http://kermanshah.bso.ir/id/56573
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سازمان بسیج دانشجویی از کرمانشاه؛ محمدرسول ذالي‌پور ابتدا در رشته‌تحصيلي هنر گرايش مهندسي معماري تحصيل نموده و پس از اخذ مدرک مهندسي در اين رشته فوق ليسانس خود را در رشته حقوق جزا و جرم شناسي دريافت نموده است. وي سرپرستي هيئت ابوتراب استان کرمانشاه را بر عهده دارد.

گفتگوي دوستانه‌اي با وي انجام شده که با هم مي‌خوانيم:

*نوع فعاليت‌هاي هيئت شما به چه شکل است؟

فلسفه وجودي هيئت ما نيز همانند ديگر هيئات مذهبي تبليغ و اعتلاي فرهنگ پربار اسلام راستين و تبلور حيات معنوي و ترويج شاخص‌هاي اعتقادي تعيين شده و تلاش در جهت احياء و اشاعه معارف فرهنگ و تاريخ تشيع مي‌باشد. ما بر اين عقيده هستيم که پيام مورد تبليغ در جامعه ديني مي‌بايست علاوه بر تناسب با فرهنگ و آموزههاي ديني جامعه و برخورداري از صراحت و گويايي لازم از مشخصهها و ويژگيهاي يک اثر هنري برخوردار باشد.

*از چه تاريخي هيئت شروع به فعاليت نموده است؟

هيئت ابتدا در سال 1380 تاسيس گرديده و رفته‌رفته به اين نتيجه رسيديم که فعاليت هيئت را در جهت نيل به اهدافمان در سراسر شهر کرمانشاه گسترش دهيم و در سال 1393 مجوز فعاليت هيئت را به‌صورت سيار در سطح شهرستان کرمانشاه از سازمان تبليغات اسلامي اخذ نموديم.

* از نظر شما رابطه هنر با مذهب و هيئت چيست؟


نياز روحي و معنوي انسان‌ها با عنايت به اينکه يک بُعد انسان معنوي و خدايي است در طول تاريخ بشريت انسان‌ها را وا داشته است تا آثار هنري خلق نمايند که به نحوي هم به نداهاي معنوي دروني پاسخ گفته باشند و هم اينکه تمهيدي شده است براي ايجاد ارتباط با جامعه و.... از بدو خلقت بشريت از هنر به انحاء مختلف استفاده شده است. چنانچه خداوند هنگامي که انسان را خلق مي‌کند روح خدايي در جسم خاکي جاي نمي‌گيرد در طبيعت آهنگي با استفاده از باد و شاخه‌هاي خشک درختان نواخته مي‌شود و روح آرام آرام در جسم خاکي جاي مي‌گيرد و يا در زمان پيش از به‌وجود آمدن زبان انسان‌ها با حرکت‌هاي نمايشي مطالب را براي هم تعريف مي‌کردند و همه مي‌دانيم که قبل از خط ميخي‌، خط تصويري بوده است(هنر نقاشي ابتدايي). با بررسي اجمالي تاريخ هنر و آثار به‌جاي مانده در اماکن مذهبي کشورهاي مختلف پي مي‌بريم که هر جا هنر با معنويت گره خورده و پيوند يافته ماندگار شده است و هر جا از معنويت دور شده است پس از مدت کوتاهي از بين رفته است.

از زمان ظهور دين مبين اسلام با الهام از کلام آسماني و با تمسک به نام مبارک ائمه اطهار و احاديث و روايات معصومين نه‌تنها بسياري از هنرها به اوج کمال مي‌رسد بلکه سبک‌هاي هنري زيادي نيز به‌وجود آمده است و برخي از هنرهاي که با معنويت بيشتر گره خورده‌اند و مطابق نياز روز انسان‌ها متحول شده و پاسخي به نيازهاي دروني انسان‌ها بوده‌اند، مانده‌اند.

*به چه دليل شما از هنر در راه تبليغ دين استفاده مي‌کنيد؟

ابتدا بايد نگاه مقام معظم رهبري به نقش هنر در تبليغ را خدمتتان عرض کنم. ايشان مي‌فرمايند: هنر يکي از خصوصياتي است که انسان در طول تاريخ خود به‌وسيله آن بهترين پيام‌ها و ظريف‌ترين ايدهها و آرمانها را تبليغ کرده است. پيام انقلاب با هنر آرايش و جاذبه مخصوص پيدا مي‌کند که بدون اين بيان بدون اين آرايش هنر، آن پيام آن اندازه قابل جذب در دل‌ها نيست. يک شعر خوب، يک قصه زيبا، يک نمايشنامه خوب، يک فيلم و يک آهنگ منطبق با موازين شرع ميتواند اثري عالي داشته باشد که گاهي ده سخنراني يا چند کتاب در ذهن خواننده آن اثر را نميتواند داشته باشد. هنر وقتي که يک پيامي را در خود دارد آن را تا اعماق جان و روح انسان نفوذ ميدهد و در ذهن بهصورت جاودانه منقش مي‌کند. در ادامه نيز مي‌فرمايند: هنر بهترين و رساترين وسيله تبليغ است و همچنين ايشان بيان مي کند که هيچ تفکري تا با هنر آميخته نشود در تاريخ ثبت نخواهد شد. حال در اين مقطع زماني که عصر صنعتي و بي‌عاطفگي است نياز جامعه به‌خصوص نسل جوان ما به پرورش معنويت و الگوگيري از ائمه معصومين(ع) امري ضروري به‌نظر مي‌رسد و براي تبيين اين موضوع بايد از زبان هنر که بليغ‌ترين زبان‌هاست پرداخت و در اين برهه پرورش و آموزش و تحليل و بررسي هنرهاي سنتي و اسلامي بيشتر احساس مي‌شود. چرا که هنر و پديده‌هاي هنري رابطه‌ي تنگاتنگي با نيازهاي معنوي و اجتماعي انسان‌ها داشته و اين ارتباط آن‌چنان به‌هم تنيده شده است که تفکيک آنها از هم ممکن نيست. از اين رو نقش هنر و ضرورت آن در پرورش ابعاد اخلاقي و معنوي شخصيت و تقويت ايمان مذهبي و پرورش روحيه‌ي اعتقادي انسانها بسيار اهميت پيدا ميکند.
در اهميت و تاثير هنر در تبليغ و ابلاغ پيام، همين بس که بدانيم قرآن کريم يک اثر هنرمندانه است و عظمت قرآن از اين جهت است که از لحاظ هنري و بيان اداي مطلب به شکل هنرمندانه به تمام شيوه‌هاي هنري زمان خود و بعد از خود و قبل از خود فائق آمد.

*رابطهي موسيقي با تبليغ مذهبي چيست؟


تاثير صداي خوش و آهنگ دلنشين روي انسانها امري طبيعي و فطري است. اين عنصر هم در مورد صداي خوانندگان مطرح است و هم در مورد آلات موسيقي و ابزار توليد صدا. آهنگ نغمهي دلنشين و صداي خوب و ملاحت صوت در حد خود پسنديده است به‌خصوص اگر در بيان حق و ارايه سخنان آموزنده به‌کار گرفته شود. موسيقي و آهنگ را نه ميتوان به طور کلي از حيات بشري و کارهاي هنري کنار گذاشت و نه ميتوان مجالي باز و بي‌حد و مرز را برايش تصور کرد. درعالم موسيقي حد و مرزهايي وجود دارد که فراتر رفتن از آنها شکل و محتوا و تاثيرگذاري آهنگ را دگرگون ميسازد و حالت طرب و رقص مي‌آورد و حرام است. موسيقي و ابزار آن تيغ دو دم است. در اين رابطه آنچه اهميت دارد تاثيري است که صوت و آهنگ روي شنونده دارد. اگر موسيقي، انسان را به فکر و انديشه وا دارد و او را در عالمي برتر از روزمرگي سير دهد و دريچه‌اي از جهان ديگر به روي دل انسان بگشايد و اگر آهنگ ملايمش محتواي معنوي و عرفاني داشته باشد حرام نيست.


موسيقي از ارکان فرهنگي هر ملتي است. ويژگي‌هاي هنر يک ملت در واقع هويت ملي و مذهبي آن ملت را نشان ميدهد به همين دليل از هنر موسيقي نيز همچون ساير هنرها ميتوان در جهت تبليغ و تعمق مباني فکري و فرهنگي و اعتقادي در بين مخاطبان بهره گرفت. مقام معظم رهبري با عنايت به اين امر مهم ميفرمايند: موسيقي بايد در خدمت اهداف والاي بشري و تقرب به حيات طيبه انساني باشد. موسيقي يک هنر است که بايد از اين آفريده الهي در جهت مصلحت و منفعت انسان استفاده شود و با استفاده از موسيقي به صحت و درستي راه و خطي که طي مي‌کنيم اطمينان داشته باشيم.

*موسيقي دمام را توضيح دهيد و بگوييد مربوط به چه فرهنگ و خطهاي است؟

از نظر فلسفي اجراي سازهاي کوبهاي، سنج، گذشت زمان را هشدار ميدهد، بوق يادآور صوراسرافيل(قيامت) و دمام ضربان قلب(زندگي) را نشان مي‌دهد.

در نواحي جنوب ايران نوحهخواني و دمام در ماه محرم و صفر حکايت از دردها و غم‌هاي فراوان دارد. در گذشته دور به دليل نبود سيستم اطلاعرساني و صوتي با نواختن سنج و دمام ساکنان محلات را براي عزاداري خبردار ميکردند. سنج و دمام و بوق هر سه از سازه‏هاي تشکيل دهنده اين همنوازي است که سابقه آن در ايران به بيش از يک قرن ميرسد و از کشورهاي آفريقايي به دليل مسافرتهاي دريايي جنوبي‏ها به ايران آورده شده است. مسلمانان آفريقايي به‌نوعي عزاداري با سازهاي مذکور پرداخته و جوانان چون وجه مشترک دردهاي و غمهاي خودشان را با آنان احساس کردند از اين سازهها در مراسم عزاداري خود در ايران استفاده کردند. صداي سنج و دمام تداعي کننده طبل زمان جنگ و حماسه روز عاشورا است. دمام نوعي تهيج و تحريک را در مردمي که قصد عزاداري و سينه‌زني دارند ايجاد مي‌کند. اجراي سنج و دمام بايد انسان را از خود بيخود کند دل را بريزد و موي را بر بدن سيخ کند، اشک سرازير شود، بايد تهيج کند و با تبش قلب او هماهنگ باشد. در واقع بايد انقلاب دروني ايجاد کند. در روحاني بودن اين ساز موسيقي بايد اين را بگويم که هرگاه پوست دمام پاره مي‌شود اصطلاحا مي‌گويند دمام شهيد شد. چرا که در طول زمان خود را ساز عرفاني معرفي نمودهاست.

 *در گروه دمام زني هيئت شما چه کساني فعاليت دارند؟

حدود چهل نفر از جوانان مومن و متدين و با اخلاق که داراي هدف والا و در راه رسيدن به هدفشان با انگيزه و سختکوش و بانشاط هستند که البته در کار اجراي موسيقي اسلامي متخصص بوده و دغدغه دين را دارند.

 *نحوهي اجراي برنامهي دمام زني هيئت چگونه است؟


با هماهنگي سازمان تبليغات اسلامي در سايت اينترتي هيئت ابوتراب به آدرس : .www.aboutorab110ir قسمتي در نظر گرفته شده که مسئولين محترم هيئات استان در صورت تمايل به دعوت از گروه دمام‌زني هيئت به آن قسمت مراجعه نموده و تقاضاي خود را ثبت مينمايند. لازم به ذکر است اولويت ما در انتخاب مکان برنامه، محلههاي کمتر توسعه‌يافته شهر ميباشد.

*نقش هنر نمايش در تبليغ چيست و تعزيه در تبليغ اسلام چه نقشي دارد؟

نمايش بهعنوان يک وسيله بياني از يک سلسله حرکات بهم پيوستهاي است که داراي مفهوم و پيامي خاص باشد و از طريق آن با مخاطبان و تماشاگران ارتباط برقرار شود. نمايش عملي است گويا و حرکاتي است ناطق و بيشتر از جنبه »سمعي- بصري« برخوردار است و به همين دليل همگرايي خاصي دارد و هم تاثيرگذاري افزونتر و نيز ارشاد غيرمستقيم به مفاهيم مورد نظر ميتواند داشته باشد. در قرآن کريم نيز از اين‌گونه تمثيل‏ها و نمايش‏ها و بيان قصه‏هاي عبرتآموز فراوان ياد شده است. خميرمايه نمايش در قالب بيان غير مستقيم يا بايد تربيتي و آموزشي باشد يا به تفکر وادارد و يا بينش و بصيرتي دهد. درباره زبان نمايش هم بايد توجه داشت که وقتي هدف نمايش القا و انتقال يک پيام و اثرگذاري باشد بايد از زباني برخوردار باشد که ويژگي وضوح و تبيين را داشته باشد، نه گيج‌کننده و مبهم و سمبلهاي دور از ذهن و فضاي ناآشنا و بيگانه با فرهنگ مردم که مخاطب آنند. اما تعزيه نمايشي است که ريشهي آن به بيش از چهارهزار سال در ايران ميرسد و براي مراسمات سياوش و... انجام شده است. پس از ورود اسلام به ايران تعزيه از هنرهايي است که امروزه براي بازآفريني صحنههايي از حماسه کربلا و نمايش لحظه‏هاي با شکوه بيان اهداف متعالي حضرت امام حسين(ع) و ياران با ايمان و فداکار او در دفاع از اسلام و عدالت و حريت و آزادي انسان اجرا مي‏گردد. از آن جايي که جنبههاي اصلي اين‌گونه نمايش بازنمايي مصيبتها و سختيهاي خانواده، ياران و همراهان امام حسين(ع) و وقايع تاريخ اسلام و متاثر ساختن مخاطبين مورد نظر ميباشد. اين‌گونه نمايشها با استقبال وسيع توده‌هاي مردمي مواجه بوده و اگر بهگونه‌اي مطلوب اجرا شود از تاثيرات سازنده و چشمگيري برخوردار خواهد بود. اگر وجود پر برکت ائمه اطهار به عنوان معصومين نبود اين هنر اصيل ايراني سوژه مناسب نداشت و شايد الان اثري از آن نبود. اما از برکت وجود ائمه(ع) اين هنر اصيل ايراني پا برجاست و هنوز در همه‌جا حرف اول را ميزند و بهعنوان يک سبک نمايشي معتبر پذيرفته شده است که در اينجا جاي بحث در رابطه با ارزش و چگونگي آن نميگنجد که البته ما با توجه به بضاعت و توانمان آن را با سبک خودمان برگزار ميکنيم.

*نحوهي اجراي تعزيه هيئت شما به چه صورت است؟

بدين منوال است که اولا در هر سال نمايش در يک شهرک اجرا ميشود و کار نيز تلفيقي ميباشد که مراسم خيمه‏ سوزان با نمايش تعزيه ادغام شده و در نمايش از آيتم‏هاي مختلف موسيقي سنتي کرمانشاه(چمري، سورنا و دهل) و دمام و همچنين مداحي استفاده مي‏گردد و با توجه به اين که امکانات هيئت بسيار محدود ميباشد برنامه بهصورت تعزيهگرداني و نه تعزيهخواني اجرا مي‏شود. از راوي متخصص و خبره استفاده ميگردد. اين مراسم هر ساله در زمين و لوکيشن بسيار وسيع انجام مي‌پذيرد به‌گونهاي که در عاشوراي سال گذشته قريب به ده هزار نفر مستمع برنامه ما بودند.

*به نظر شما هنر تعزيه در کرمانشاه چه جايگاهي دارد؟

متاسفانه اين هنر در کرمانشاه مغفول واقع شده و در جايگاه بسيار نامناسب و نامطلوبي قرار دارد در حالي که شهر کرمانشاه با توجه به وجود تکاياي متعدد از جمله تکيه معاون‌الملک از قديمالايام خاستگاه تعزيه بوده است. متاسفانه در سالهاي اخير حرکت درخور و قابل توجهي در قبال احياي اين هنر اصيل ايراني صورت نگرفته است البته حرکت‌هاي خودجوش مردمي در اجراي اين گونه مراسم در سطح شهر کرمانشاه و برخي شهرستانهاي استان انجام گرفته که بسيار کم و محدود مي‌باشد و نبايد به آن بسنده کنيم.

*اعضا و بازيگران گروه تعزيه شما را چه کساني تشکيل ميدهند؟

در گروه تعزيهگرداني ابوتراب حدود 60 نفر بازيگر جوان خانم و آقا مشغول به فعاليت هستند که همگي ضمن در برداشتن تمامي خصائص اخلاقي و رفتاري يک جوان مومن و انقلابي، هر ساله بدون هيچ‌گونه چشم‌داشتي در راستاي اعتلاي فرهنگ عاشورايي تلاش خستگي‌ناپذيري مي‌کنند.

*هدف کلي هيئت شما در اجرا مراسمات مذهبي چيست؟

هدف ما علاوه بر تبليغ و ترويج معارف اسلامي سعي در ايجاد يک نوع کنش فردي است که رفته‌رفته به ديگر افراد تعميم پيدا کرده و منجر به کنش جمعي و در نهايت کنش و رفتار اجتماعي شود. مناسب و شايسته نيست که اين گونه مراسمات در حد نمادين باقي مانده و در رفتارها و منشهاي اجتماعي فرهنگي جامعه بياثر باشد. سعي بر اين است تا حد توان رفتار و منش اسلامي و شيعي را در رفتار روزمره مردم رواج دهيم.

*آيا در پيشبرد اهداف خود موفق بوده‌ايد؟

با توجه به امکاناتي که در اختيار داشته‌ايم و بضاعت اندکمان از نتيجه فعاليت خود رضايت داريم. اما بر اين اعتقاديم در راستاي رسيدن به اين اهداف هر چقدر سعي و تلاش نماييم، کم است.

*در چه مواردي موفق بوده‌ايد در صورت امکان مثال بياوريد؟

براي نمونه، با کار بر روي جواناني که بدون توجه به آسيبهاي وارد شده به فرهنگ حسيني و عاشورايي بر اين عقيده بودند که براي  اثبات نوکري در درگاه اهل بيت بايد به خود لطمه بزنند و خونشان ريخته شود و قانع شدند خونشان را به مرکز انتقال خون هديه کنند تا با اين عمل هم نذر خود را ادا کرده باشند و هم خدمتي به جامعه داشته باشند و اين همان ايجاد کنش و رفتار فردي است که ما بهدنبال آن هستيم. البته در اين طرح تاکنون حدود 50 نفر نام نويسي کرده‌اند و در حال افزودن به شمار اين نفرات هستيم تا در يک حرکت جمعي در روز بيست و يکم ماه رمضان که سازمان انتقال خون با کمبود محصول مواجه است همگي خون اهدا نماييم.

يکي از مشکلات مراسمات مذهبي در شهر ما تفرقه در هيئات است که بر چهرهي بصري شهر آسيب وارد ميکند و هم به‌علت کثرت مراسمات نميتوانند اصل مطلب را ادا کنند. هيئت ابوتراب توانسته در هر مراسم تعزيه و خيمه‌سوزان خود حداقل سه يا چهار هيئت را با هم در يک محل جمع کرده و متحد ساخته و با استفاده از تمام توان و امکانات اين هيئات مراسم را اجرا نمايد.

در اجراي برنامه دمام‌زني هيئت ابوتراب با توجه به مشاهدات و همچنين اذعان مسئولين و دستاندارکاران مراسمات و هيئاتي که ما را دعوت نمودهاند در زمان اجرا مراسم تمام حواس مستمعين با جان و دل معطوف به اصل مراسم شده و در اين تايم به‌خصوص حواشي احتمالي آن مراسم و هيئت کاملا از بين مي‏رود.

هيئت ابوتراب توانسته است با حمايت و همکاري با برخي ازNGONGOهاي مردم‌نهاد در امر حمايت از تحصيل کودکان بيسرپرست و يا بدسرپرست هدف خود را در بهبود شرايط فرهنگي و اجتماعي جامعه به پيش ببرد و در اين راستا به نتايج خوبي دست يابد. 

*چه کساني شما را در اين راه ياري ميدهند؟

در ابتدا لطف خداوند و سپس عنايت خود حضرات معصومين(ع)، هميشه شامل حال ما بوده و هست و پس از آن نيز حمايت‏هاي مادي و معنوي که از سوي مردم عادي و به‌صورت شخصي به هيئت ميشود.

*آيا از مسئولين توقعي هم داريد؟

در يک کلام بگويم؛ مسئولين و دست اندکاران مقوله فرهنگ به وظايف شرعي و قانوني خود عمل کنند.
 
*کلام آخر؟

خداوند را شاکر و سپاسگزارم که اين سعادت و توفيق را نصيب بنده کرد که در محضر شما عزيزان اهل رسانه باشم چون دلسوزي و دغدغه شما عزيزان را در امر فرهنگ اين خطه مشاهده نمودم از خداوند منان خواستارم در تمام مراحل زندگي موفق و سربلند باشيد و ما را از دعاي خير خود بي‌نصيب نگردانيد.
 
*آروزحیدری
انتهای پیام/
نظرات
نام:
ایمیل:
* کد امنیتی:
* نظر: